Çin’de Fikri ve Sınai Mülkiyet Hakları Ä°hlalleri
November 15, 2009
Çin’de fikri ve sınai mülkiyet ihlallerinin çok yaygın olduÄŸu ve bunun çok ciddi bir sorun olduÄŸundan bahsedilir. Çin’de iÅŸ yapan yabancı ÅŸirketler, fikri ve sınai mülkiyet hakları ihlallerini önleyici tedbirleri alıp, kendilerini, markalarını ve patentlerini koruma yoluna giderlerse muhtemel zararlarını ve risklerini en aza indirmiÅŸ olurlar.
Çin’de iÅŸ yapan bütün firmaların fikri ve sınai mülkiyet haklarının çok yüksek risk faktörüne sahip olduÄŸunu aklınızdan çıkarmayın. En deÄŸerli varlığınız olan fikri ve sınai mülkiyet haklarının korunmasında ve uygulamasında kararlı olun, korunması için mutlaka yeterli bütçe ayırın. Ä°ÅŸ organizasyonunuzda fikri ve sınai mülkiyet haklarınızın korunmasıyla bunların ihlalleri konusundaki izleme ve araÅŸtırma seviyelerini her zaman yüksek tutun.
Ödevlerinizi Yapın
•       Çin’deki muhtemel iÅŸ ortaklarınız, müşterileriniz ve tedarikçileriniz hakkında mutlaka araÅŸtırma yapın, iÅŸ iliÅŸkisine baÅŸlamadan önce herhangi bir ÅŸekilde fikri ve sinai mülkiyet haklarınızla ilgilerinin olup olmadığını öğrenin.
•       Çin’deki muhtemel iÅŸ ortaklarınız, müşterileriniz, tedarikçileriniz ve ayrıca Çin’de görevli kendi elemanlarınızla fikri ve sınai mülkiyet haklarınız, hassas bilgileriniz, çizimleriniz ve tasarımlarınız için Çin kanunlarına göre gizlilik anlaÅŸması imzalayın. Ä°mzalamadan önce muhtemel iÅŸ ortağınızın tavrını ve tepkisini dikkatli bir ÅŸekilde takip edin.
•       İmzalayacağınız gizlilik anlaşmasında fikri ve sınai mülkiyet haklarınızla ilgili tüm detaylara yer verin, hangi haklara kimin sahip olduğuna, hangi durumlarda iş ortağınızın fikri ve sınai mülkiyet haklarınızı ne şekilde, hangi süreler içerisinde, nasıl kullanabileceğini ve ayrıca istediğiniz zaman hiç bir sınırlama olmaksızın, iş ortağınızın tüm işletmelerinde fikri ve sınai mülkiyet haklarınızda ihlaller olup olmadığı konusunda inceleme ve kontroller yapabileceğinizi yazarak, karşlıklı olarak imzalayın. Eğer potansiyel iş ortağınız bu tip bir anlaşmayı imzalamaktan kaçınıyorsa veya sürüncemeye sokuyorsa, hiç düşünmeden ilişkinizi bitirin ve hemen başka bir ortak arayışına başlayın.
Tescil yoksa hiçbir hakkınız da yok demektir!
Çin’de ticari markalarınızı, patentlerinizi, vs. tescil ettirmezseniz, fikri ve sinai mülkiyet hakları konusunda korumasızsınız demektir. Bu durumda haklarınızı ihlal edecek taklitçileri ve sahtekarları hiç bir ÅŸekilde durdurma ÅŸansınız yok demektir.
•       Telif hakları (Copyright) için tescil şartı olmasa da, Çin Halk Cumhuriyeti’nin de imzaladığı Bern Konvensiyonu’na göre telif haklarını almanız, olası bir ihlal durumunda mülkiyet ispatını güçlendirir.
•       Patentlerinizi, faydalı modellerinizi ve tasarımlarınızı tescil ettiriniz.
•       Orijinal markanızı Çin’in deÄŸiÅŸik bölgelerindeki farklı Çince okunuÅŸlarıyla, farklı Çince karakterlerle de (Mandarin ve Kantonca) kayıt altına alın. OluÅŸturduÄŸunuz Çince marka versiyonlarının Çince’de güzel anlama gelen sözcüklerden oluÅŸması için Çin’deki marka tescil uzmanlarından destek almanız gerekir. Özellikle bu tip tescil iÅŸlemini sadece ve sadece Çin’de yaptırabilirsiniz!
Çin’deki iÅŸ ortağınıza güvenmek güzeldir, ancak durumu kontrol altında tutmak daha mantıklıdır.
Fikri ve sınai mülkiyet haklarınızın, iÅŸ ortağınızın üretim tesislerinde nasıl kullanıldığını yakından takip edin. Burada fikri ve sınai mülkiyet haklarınıza, detaylarına kimlerin ulaÅŸabildiÄŸini gözlemleyin. Ãœrünlerinizde sahteciliÄŸi engelleyici veya zorlaÅŸtırıcı teknolojiler kullanın. Sizin için üretim yapan iÅŸ ortağınızın sizin için yapılan üretimden sonra ilave bir miktar daha üretim yapmayacağından emin olarak, özellikle bu detayı yazılı anlaÅŸmalarınızda taahüt içeren bir madde olarak not düşün. Bircok fason mal üreticisi, ünlü markalar için üretim yaptıktan sonra bir miktar, bazen normal üretimin birçok katını tüm özel etiketler, sahteciliÄŸi önleyici teknolojilerle birlikte kendi özel pazarı için kaçak olarak üretmektedir. Bunu önlemenin en caydırıcı yollarından biri Çin Halk Cumhuriyeti Gümrükleri ile iÅŸbirliÄŸi yapmaktır, özellikle Çin’in iç piyasasında ve sizin potansiyel pazarlarınızda bu tip ürünlerin satılabileceÄŸi potansiyel pazarlarda teftiÅŸ tarzında taramalar yaptırmaktır. Ticari markaları Çin’de kayıt ettirip, Çin Gümrüklerine kayıt ettirmemenin ve Çin Gümrük teÅŸkilatıyla marka ihlalleri konusunda iÅŸbirliÄŸi yapmamanın eksik bir iÅŸlem olduÄŸunu daha önce belirtmiÅŸtik.
Fikri ve sınai mülkiyet hakları ihlalini tespit etmeniz durumunda;
İdari Yaptırımlar
İhlaller durumunda en çok kullanılan kolay ve ucuz bir yöntemdir. Ancak marka ihlali tespiti durumda tespit edilen veya yakalanan malın müsaderesi dışında bir cezası olmaz. Marka ihlalini yapan üretici genellikle başka firma adıyla işleme devam eder. Gümrükler ile de işbirliği yaparak, fiili ihracat anında ihlal yapılan malın gümrüklerde tespit ettirilerek cezai işlem yaptırılması önerilen yollardan biridir. Maalesef bu yöntem detaylı olarak bilinmemektedir ve gözardı edilmektedir.
Cezai Yaptırımlar
Açık bir marka veya patent ihlali varsa, olayın boyutu tahmin edilenden büyük ise, takip edilecek tek yol Çin Halk Cumhuriyeti mahkemelerine başvurmaktır. Zaman alıcı bir yol olduğu açıktır, ancak marka ve patent ihlalleri yapanların en çekindikleri ve zarar gördükleri yöntemdir. Mahkeme sonunda haklı taraf olarak kabul edilirseniz, yapılan ihlalin boyutuna, ispatlayabildiğiniz zararınız ölçüsünde tazminat alarak, ihlalcileri demir parmaklıklar arkasına yollayabilirsiniz. Bu yolu seçebilmek için yanınızda ihlal olayına hakim profesyonel bir destek ve güçlü bir Çinli hukuk bürosu olması gerekmektedir.
Sonuç:
Fikri ve sınai mülkiyet hakları ihlallerini önlemek için caydırıcı olmak, caydırıcı bir imaj vermek, gerekli hukuki tedbirleri almak, işbirliği anlaşmalarında bu konuya özel olarak yer vermek problemsiz bir iş yapmanız için size elverişli bir zemin hazırlar. Marka ve patent ihlalleri olması durumunda, kanuni haklarınızı korumak amacıyla atacağınız adımlar ilgili sektörlerde çok kısa bir sürede haber veya dedikodu olarak yayılmaktadır. Kanuni hakları korunan ve takip edilen firmaların ürünlerinin başkaları tarafından taklit edilmesi ve marka ihlalleri konusunda azalmalar, hatta bunların tamamen ortadan kalktığı gözlemlenmektedir. Siz hakkınızı korumazsanız, hiç bir şekilde markanızın taklit edildiğinden yakınmaya hakkınız olamaz. Çin Halk Cumhuriyeti makamları, fikri ve sinai mulkiyet haklarının korunması için her türlü desteği vermektedir.
Sizin Markanız, Sizin Pazarınızda Size Rakip Olur mu?
October 15, 2009
Türkiye veya başka ülkelerde sahip olduğunuz veya kullanım hakkının belli bir süre için size ait olduğu her türlü fikri ve sınai mülkiyet haklarını veya daha dar kapsamda düşünürsek ticari markanın Çin Halk Cumhuriyeti’nde tescil ettirilmiş olması bu haklarınızın pratikte koruma altında olduğunu göstermez. Bu konudaki pratik tecrübelerimiz göstermektedir ki, Çin Halk Cumhuriyeti’nde mevcut bulunan kanun ve düzenlemeleri bilerek ve bunları kullanarak haklarınızı yüzde 100 korumanız mümkündür.
Yaptığımız iş seyahatlerinde ziyaret ettiğimiz birçok fabrikada, sektör fuarlarında ve hatta Canton Fuarında bile maalesef marka tecavüzlerine üzülerek tanık olmaktayız. Hatta ve hatta bu marka tecavüzcüleri bazen yaptıkları bu kanun tanımaz işi Pekin gibi bir dünya metropolünün göbeğine bile taşıyarak, ihracatını buradan yapabilmektedirler Konu ile ilgili olarak konuştuğumuz taklit mal üreticileri, ihracatçıları bu malları markanın en çok pazar payının olduğu ülkelere ihraç ettiklerini söylemekten çekinmemektedirler. Burada hatayı marka sahibi olarak kendimizde aramamak da çok büyük bir saflık olur. Benzeri sıkıntıları olan Türk Firmalarının atacağı ilk adım bir yerel ticari ve hukuki danışman firmadan destek almak olacaktır.
Firmamızın önerdiği üç farklı koruma önlemi mevcuttur, ancak olmazsa olmaz şart, ticari markanın Çin’de kaydettirilmesidir;
1- Çin’de tescil ettirilmiş olan ticari markanın Çin Halk Cumhuriyeti Gümrüklerine kayıt ettirilmesi.
2- Çin’de tescil ettirilmiş ticari markanın özellikle sektörel bazda belli olan üretim bölgelerindeki Sanayi ve Ticaret Bakanlığı’na bağlı yerel Ticari Marka Ofislerine, eğer varsa kayıt yaptırılarak, marka tecavüzü şüphesi ile ilgili bilgi verilmesi (Depo ve fabrikalara baskın tarzı teftişlere, marka tecavüzü ihbarlarına verilen çeşitli ödüller sebebiyle kaçak ürün yakalama ve yakalatma sektörü oluşmuştur).
3- Çin’de tescil ettirilmiş ticari markanın Çin’deki önemli fuarlardaki IPR ofislerine fuar öncesinde başvurularak kayıt ettirilmesi.
Çin Halk Cumhuriyeti Kanunlarına göre marka tecavüzlerinin tespit ve ispatı durumunda yakalanan mallar müsadere edilir, ticari veya sınai hak sahibi lehine toplam kaçak üretim bedeli ve hak sahibine verilen zarar kadar tazminat davası açılması konusunda işlem yapılabilir.
Firmamız, dünyada oluşmuş kötü imajın aksine Çin Halk Cumhuriyeti makamlarını ve ilgili organlarını her türlü fikri ve sınai mülkiyet haklarına tecavüzleri önleme konusunda samimi ve yapıcı çalışmalar içerisinde bulmaktadır ve bu çalışmaları takdir etmekteyiz.
1-10-100 Kuralına Dikkat !
July 16, 2009
Farklı sektörlerdeki çeÅŸitli çalışmalar ve deneyimler göstermiÅŸtir ki, ürün geliÅŸtirme, imalat ve teslimat için maliyet – zaman iliÅŸkisi 1-10-100 ÅŸeklindedir. OluÅŸabilecek bir hatanın telafisi, üretimde anlaşılırsa ürün geliÅŸtirme aÅŸamasındaki maliyet ve zamandan oluÅŸacak zararın 10 katıdır, aynı ÅŸekilde müşteriye teslim edilmiÅŸ üründe tespit edilmiÅŸ hatanın telafisi ürün geliÅŸtirme aÅŸamasındaki maliyet ve zaman kaybı olarak 100 katı fazladır.
Hatalar ve problemler ne kadar erken tespit edilir ve de ne kadar erken çözülürse o kadar iyidir. Her zaman alıcı ve satıcı için para ve zaman tasarrufu sağlayarak, zorlu hukuki yollara gidilmesini, yıllarca sürebilecek uzun çözümsüz beklemeleri, hayal kırıklıklarını ortadan kaldırır.
Kontrol Çeşitleri: Ham maddeyi ürüne dönüştüren bir fabrika için kalite kontrol modelini basite indirgeyelim. Eğer fabrikanın alt üreticileri varsa bu model onlar için de uygulanmalıdır.
Üretim Öncesi Kontrol:
En temel ve önemli kontrollerden biridir. Eğer hammadde veya üründe kullanılacak parçaları üreticinin alımı aşamasında kontrol ederseniz birçok riski ortadan kaldırırsınız. Ucuz hammadde alımı üreticinin kar marjını arttırır dolayısıyla birçok üretici mal satış anlaşmalarını gözerdi ederek böyle bir yola başvurabilmektedir. Üretim öncesi kontrolü, eğer üretim hattındaki teknisyenlerin veya isçilerin sizin üretiminizin detaylarını bilmemeleri, eksik bilmeleri veya yanlış bilmelerinden şüphelendiğiniz durumlar için de iyi bir fikirdir. Bir riski daha yok etmiş olursunuz. Esas üretim başlamadan önce, mevcut üretim şartlarında çıkan ürünü görmüş olursunuz, varsa hatalar ve eksiklikler en başta düzeltilebilir, kalitenin yükseltilmesi için en başta müdahale etmiş, fabrikaya da yardım etmiş olursunuz.
Üretim Süresince Kontrol:
Tüm üretimin ortalama kalitesinden emin olmanız için en baÅŸta yaptığınız ilk ürünlerin kontrolü yeterli deÄŸildir, iyi bir fikir edinebilmek için üretimin en az % 30′luk bir kısmının tamamlanmasını görmek gerekir. Bu aÅŸamada yapılacak kontrolün ÅŸu faydaları vardır;
- Kalite ile ilgili konulardan haberdar olursunuz, problemleri düzeltici hareketleri çok geç kalmadan yapabilirsiniz.
- Üreticinizle karşılıklı konuşarak üretimle ilgili neyi kabul ettiğini, neyi etmediğini görürsünüz.
- Malın üretilen bölümünün üretim süresi size, tüm üretim süresi için çok hassas bir tarih verir.
Son Kontrol (Yükleme öncesi):
Birçok müşteri için paketlenmiÅŸ, % 100 hazır malın kontrolü standart ve tek kalite kontrol yöntemidir. Kalite kontrol uzmanı bütün detayları inceleyerek, malın miktarını sayarak, paketleme seklini kontrol ederek bu iÅŸlemi tamamlar. Son kontroller hemen yükleme öncesi genellikle bir koÅŸuÅŸturma ÅŸeklinde geçer ve aceleyle yapılır. Yükleme gecikmelerine sebebiyet vermemek için kontrolden sorumlu uzmanlar genellikle malın % 80′inin paketlenmesi tamamlanınca bu kontrolü gerçekleÅŸtirirler, geri kalan üretimin kalitesi tam bir soru iÅŸaretidir. Son kontrol, sadece aynı üreticiden defalarca yüklenmiÅŸ bir ürünün kalite kontrolü için uygun olabilir. Bunun dışındaki durumlarda kesinlikle önceki kalite kontrol yöntemleri uygulanmalıdır.
Son kontrollerin bir de bilinmeyen diğer tarafı vardır. Kontrol uzmanı genellikle bir polis edasıyla kontrolü gerçekleştirir, sürenin ve kontrolün yeterli olmayacağını bildiği için en alttaki kolileri açtırıp, gizlenmiş olabileceğini düşündüğü hatalı ürünleri rastgele bulmaya çalışır. Üreticiler, bütün üretim tamamlandıktan ve belki de hatası tamir edilemeyecek bir aşamadaki ürünün son dakika reddinden çok korkarlar.
Alıcılar da son dakika kontrollerinde çıkacak en ufak bir hatada ürünün tamamını reddederek fiyattan indirim isterler. Rüşvet mekanizması en çok bu durumda devreye girer, birçok üretici malın bu şekilde yüklenmesi ve mal bedelinin tamamen alınabilmesi için kontrol görevlisine rüşvet teklifini yapar. Birçok üretici, üretimin her anından haberdar olacak ve her şeyi kontrol altında tutacak kadar organize değildir. Genellikle hatalı ürünleri ve problemleri ilk defa kalite kontrol uzmanının bulup, göstermesi ile fark ederler. Dolayısıyla üretim öncesi veya üretim sırasında kalite kontrolü yaparak üreticilere de yardımcı olunmuş olunur.
Konteynere Yüklemede Gözetim:
Genellikle müşteriler, üreticilerden doğru malı, doğru miktarda, istenilen yükleme planına göre konteynere yüklenmesini isterler. Bu gözetim işlemi genellikle son kontrolün hemen akabinde, aynı kontrol uzmanı tarafından yapılır. Fakat son kontrolden farklı bir hizmettir, iki adımdan oluşur.
- Koli veya paket sayısının doğruluğu, iç ambalajlardaki adetlerin yine bir kaç koli açılarak paketleme listesindeki detaylarla aynı olması kontrol edilir.
- Koli veya paketlerin konteynere veya taşıyıcı kamyona zarar görmeden, istenilen sıra ve düzen içinde yerleştirilmesi çok önem arz eder.
Önemli Noktalar:
Kalite problemleri daha çok yanlış anlaşılmadan, ilgili lisana ve teknik konulara vakıf olamayan, yetersiz kalifikasyona sahip elemanlardan kaynaklanmaktadır. Müşteriler, ürünün ve paketlemenin tüm gerekliliklerini çok detaylı olarak hazırlamalıdırlar. Eğer mümkün ise, özelikle tüm siparişlerde ürün ve yükleme detayları Çinceye tercüme edilerek (üretim hattındaki teknisyenler için), kontrata da detaylı olarak yazılarak yanlış anlama riskleri ortadan kaldırılmalıdır. Kontrol anında ilgili kontrol uzmanı bu bilgileri tek tek kullanarak en sağlıklı kontrolü yapacaktır. Dolayısıyla detaylı ürün ve paketleme bilgileri, üreticinizle sonu belli olmayan çözüm ve zararın telafisi toplantı ve görüşmelerine yer bırakmamak için gereklidir.  Bu şekilde iki taraf da öngörülemeyen zararlardan kaçınmış olurlar.
Çelik Üreticileri Üretimi Arttırıyor
February 11, 2009
Çin’in en büyük 10 çelik üreticisi Aralık ayında 16.3 milyon ton ham çelik üretimi gerçekleÅŸtirmiÅŸ. Bu da, Kasım ayına göre %12.9′luk bir artışı gösteriyor. Aralık ayında en büyük 10 çelik fabrikasının üretiminde de, Kasım ayına göre %6.4 ile %30.3′lük artışlar yaÅŸandı.
10 fabrıkanın Çin’in toplam üretimindeki payı %43,1.
Çin’de 4 trilyon Yuan degerindeki paket altyapı projelerine odaklanıyor. Dolayısıyla paket piyasayı canlandıracaksa, önce çelik fabrikalarının hayata dönmesi gerekiyor!
Çin Fabrikaları Neden Kıyıdan Uzaklaşıyor
January 30, 2009
Ucuz iÅŸgücünün ötesinde; yetiÅŸmiÅŸ yetenek ve nitelikli iÅŸgücü havuzu, sayısız ara mal küme ve çemberi, siyasi istikrar, hızla geliÅŸen altyapı gibi faktörler ÇİN’de sanayi ve imalat sektörlerini avantajlı kılan faktörlerden sadece bazıları…
ÇİN’de üretim büyümekle kalmıyor, aynı zamanda giderek sofistike hale de geliyor.
2007 yılından geçtiÄŸimiz yaz aylarına kadar ÇİN’in kıyı bölgelerinde üretim maliyetleri arttı. Küresel finans krizi yayılmadan evvel petrol ve hammadde fiyatları artışı, isçi ücretleri ve yeni iÅŸgücü yasaları, ÇİN parası Renminbi’nin deÄŸerlenmesi gibi etkenler kıyı bölgelerinde üretim maliyetlerini arttıran temel nedenler oldu. Küresel kriz ile azalan talep Çinli üreticilerin kar marjlarını son derece azalttı.
Maliyetlerin artması ve karların azalması ile bazı fabrikalar kapanırken, ÇİN’de fabrika ve imalathaneler bir konsolidasyon ve yer deÄŸiÅŸtirmeye baÅŸladı. Fabrika ve imalatçılar bir taraftan birleÅŸme ve satın alma eÄŸilimine girerken, diÄŸer taraftan maliyetleri azaltmak için ÇİN’in kıyı bölgelerinden iç bölgelerine üretimlerini taşımaya baÅŸladı.
15 yılı asan birikimin saÄŸladığı destekle çalıştığımız bazı fabrikaların da yer aldığı Çin’deki bu yeniden yapılanma sürecini yakından takip ediyoruz. Åžimdiden maliyetlerin arttığı kıyı ÅŸeridinden iç bölgelere geçen fabrikaların maliyet avantajlarını fiyatlarına yansıttıklarına tanık oluyoruz.
Sadi KAYMAZ
Satın Alma Müdürü
