İmzaladığınız Sözleşme Ne Kadar Geçerli?
December 15, 2009
Çin Halk Cumhuriyeti’nde YerleÅŸik Bir Firma ile Ä°ÅŸ Yaparken Dikkat Edilmesi Gereken Önemli Noktalar Vardır.
1.        İki firma arasında işin bütün detaylarını ihtiva eden bir sözleşme düzenlenmeli ve karşılıklı olarak imzalanmalıdır. Bu sözleşme karşılıklı iletişim dilinde hazırlanmış ise mutlaka Çince tercümesi de sözleşmeye dahil edilmelidir. Çince tercümeyi ihtiva etmeyen sözleşmeler herhangi bir anlaşmazlık durumunda Çin Halk Cumhuriyeti mahkemelerinde geçerli kabul edilmez.
2.        İmzaladığınız sözleşmenin geçerli olup olmadığını anlamanız kolay olmayabilir. İki firma arasında imzalanan bu sözleşmeyi imzalayan kişiler yetkili midirler, sözleşmede kullanılan mühürler yetkili midir? Sözleşmede yazılan firma ismi ile mühürdeki firma ismi arasında fark var mıdır? Sözleşmede aynı firma ismi bilerek veya bilmeyerek müteakip defalar yazım hataları yapılarak mı yazılmıştır? Firma isminin yazılışındaki tek bir harf farkı bile sözleşmenin geçersizliğine sebep olur.
Çin Halk Cumhuriyetinde şirket mühürleri 3 çeşittir. Daire şeklide olan mühür şirket mühürüdür, elips şeklinde olan mühür muhasebe bölümüne aittir, kare şeklindeki mühürler ise şirketi kanuni olarak temsil edebilen yetkili kişilere aittir. Sözleşme, sadece daire ve kare şeklindeki mühürler ile onaylanabilir. Yukarıdaki bahsedilen mühürler kamu güvenliği dairesi onayı ile yaptırılmıştır ve dolayısıyla kullanımı sorumluluk getirir. Bunun dışında her firmanın kullanmaktan çekinmediği, herhangi bir mühürcüde yaptırılmış Çince ve İngilizce olarak hazırlanmış şirket mühürleri vardır ve bu mühürler yasal değildir ve ayrıca kullanıldığı sözleşmelerde geçerli değildir. Herhangi bir anlaşmazlık durumunda mahkemelere başvurduğunuz zaman ne tip bir ihtilaf durumu ortaya çıkacağı da belli değildir.
3.        Hazırlanıp, imzalanan sözleÅŸmenin Çin’deki firmanın bulunduÄŸu ÅŸehirdeki Ticaret Odası’nda (CCPIT) onaylattırılarak, Çin DışiÅŸleri Bakanlığı kanalıyla T.C. BüyükelçiliÄŸi Konsolosluk Åžubesi’nden veya BaÅŸkonsolosluÄŸu’ndan onaylatılması en azından sözleÅŸmenin yetkili kiÅŸiler tarafından imzalanıp mühürlendiÄŸini belirtir. Ancak sözleÅŸmede sadece imza ve mühürlerin doÄŸruluÄŸunu onaylayan kurumlar “metne ÅŸamil deÄŸildir” ibaresini düşerler. Herhangi bir anlaÅŸmazlık durumunda mahkemeye baÅŸvurulması durumunda sözleÅŸme hükümlerinin de onaylanmış olduÄŸu düşüncesi yanlıştır. Bunun yerine sözleÅŸmeyi en baÅŸta hukuki destek alarak hazırlattırmak en doÄŸru karar olacaktır.
4.        SözleÅŸmelerde; sözleÅŸmenin taraflarını, imza tarihini ve sözleÅŸmenin düzenlenip imzalandığı yeri, ürün ve hizmetin muhteviyat ve detayını, ürün ve hizmetin miktarı ve süresini, ürün ve hizmet kalitesi detayını, birim fiyatları içeren bilgiyi, nakliye v.s. detaylarını, diÄŸer koÅŸulları, tarafların hak ve yükümlülüklerini, hangi anlaÅŸmazlık durumunda Çin’deki tahkim kurumuna (CIETAC) ve hangi anlaÅŸmazlık durumda Çin Halk Cumhuriyeti mahkemelerine baÅŸvurulabileceÄŸi konusu net olarak yazılmalıdır.
5.        Ana ve alt şirketlerin beraberce bulunduğu ve iş yaptığı durumlarda, sözleşmede ana şirketin isminin yazılarak, onay kısmında alt şirketin isminin ve mührünün kullanılması durumunda sözleşmenin hiç bir geçerliliği yoktur çünkü iki şirket farklıdır. Bu hata, bilerek veya bilmeyerek yapılmakta, kanunen geçerli gibi görünen birçok sözleşmenin anlaşmazlık durumunda mahkemelere başvurulması halinde geçersiz olduğu anlaşılmaktadır. Böyle detayları gözden kaçırmamak için her türlü sözleşmenin hazırlanıp imzalanması aşamalarında hukuki destek alınmalıdır
6.        Sözleşmelerin yetkili kişiler tarafından imzalanıp ve mühürlenip, faks ile karşılıklı olarak iletilip, anlaşmazlık durumunda mahkemelere başvurulması durumunda ne kadar geçerli olduğu görecelidir, mutlaka orijinalini ibraz etmek gereklidir. Orijinalini görmediğiniz, her türlü kurumun onayına haiz sözleşmelerin, sahtecilik yapılarak hazırlanmış olabileceği akıldan çıkarılmamalıdır. Onlarca yıldır Çin Halk Cumhuriyeti ile iş yapıp aynı hatayı ve dikkatsizliği yapan birçok şirket olduğunu gözlemlemekteyiz.
7.        Türk şirketlerinin yaptığı en büyük hatalardan birisi, alıcı olarak ziyaret ettikleri fuarlarda belli bir malın veya hizmetin alımı için imzaladıkları, ancak diğer firmanın yetkisiz elemanları ve geçerli olmayan mühür kullanılarak imzalanan sözleşmelere dayanarak yapılan nakit ödeme veya banka havalelerinin ciddi riskler içermesidir. Tamamen karşı firmanın insafına kalınan bu durumlarda, bahsedilen tipteki sözleşmeler mahkemeler tarafından geçerli kabul edilmemektedir. Çin Halk Cumhuriyeti kanunlarına göre geçerli bir sözleşmeye dayanmayan ödemelerin şirketleri karşılıklı olarak bağlayıcılığı yoktur. Malın yüklenmemesi, farklı bir hizmetin yapılması, sözleşmede yazılan üründen farklı bir malın yüklenmesi durumlarında sizi koruyan bir çözüm bulunmamaktadır. Böyle durumlarda yardım istenen resmi kurumların da yapabilecekleri fazla bir şey olmamaktadır ve çok kolay çözülebilecek problemlerin, çözümsüz problemler klasörlerinde toplanmasına neden olmaktadır.
Alıcı firmalarının hukuki destekten yoksun olarak çalışma niyet ve alışkanlıkları kötü niyetli şirketlerin sektörde gelişmesine ve bu tip şirketlerin çoğalmasına, bu tip davranışların artmasına yardımcı olduğu açıktır. Hukuki destek ve danışmanlık hizmeti alarak çalışma durumunda ortaya çıkacak maliyet, problemler yaşandığında oluşacak büyük ve hiç bir zaman telafi edilemeyecek zararlardan çok daha azdır. 17 yıldır Çin Halk Cumhuriyetinde müşterilerine hizmet veren şirketimiz, tüm Türk firmalarına profesyonelce düşünmeyi ve garantili iş yapmayı önermektedir. Sözleşmeler ile kendinizi korumanız durumunda, Çin Halk Cumhuriyeti kurum ve mahkemeleri her zaman haklı olan tarafı koruma yönünde karar vermekte ve dolandırıcıları şiddetle cezalandırmaktadır.
Sorunların Tahkimde Çözümüne Yer Bırakmadan Önlenmesi
March 18, 2009
Tahkim, taraflar arasında çıkan uyuşmazlıkların devletin resmi yargı organları yerine, kendileri tarafından belirlenen hakemlerce çözümlenmesidir.
ÇİN’de sözleÅŸmelerden doÄŸan uyuÅŸmazlıklarda “tahkim” sıklıkla kullanılan bir yoldur.
Tahkime gitmek için uyuşmazlığın öncelikle usulüne göre düzenlenmiş bir sözleşmeden kaynaklanmış olması gerekliliği vardır. Diger taraftan, tahkim yolu taraflarin karşılıklı rızası ile mümkündür. Taraflar tahkim yolunu sözleşmede şart koşabilecekleri gibi, ileriki safhalarda karşılıklı rıza ile de tahkime götürebilir.
Ancak, tahkime başvuru aşamasına gelmeden evvel alınması gereken pek çok tedbir bulunuyor.
Önemli olan, uyuşmazlığın ortaya çıkmasını engelemek, zaman ve maliyet kayıplarını önlemektir.
Öncelikle sözleÅŸme hükümleri, proforma fatura veya satış kontratında açık ve net biçimde belirlenmelidir. Akit tarafları, sözleÅŸmeye konu olan mal ve nitelikleri, teslim ve ödeme ÅŸartları son derece açık ve dikkatli biçimde yazılmalıdır. Ayrica anlaÅŸmazlık halinde iki taraf tarafindan da geçerli kabul edilerek, bu yazılı akitle birlikte baÅŸvuru yapılabilecek tahkim müessesesinin ismi “Çin Uluslararası Ekonomik ve Ticaret Tahkim Komisyonu (CIETAC)” ve detayları bir tahkim maddesi olarak belirtilmelidir.
Ãœretim ve yükleme aÅŸamasının sözleÅŸmeye uygunluÄŸunun denetlenmesi ÇİN’de hayati bir konudur. Dolayısıyla burada hem üretim, hem de yükleme aÅŸamalarında  alıcı firmanın bizzat kendi uzmanlarına kontrol ettirmesi ya da kontrol iÅŸlemini Hong Kong SAR veya ÇİN’de yerleÅŸik bulunan, ilgili konuda iÅŸtigal eden, uzmanlaÅŸmıs bir Türk ÅŸirketi aracılıgıyla gerçekleÅŸtirmesi en doÄŸru yol olacaktır.
Tekrar vurgulamakta fayda var ki, en önemli konu sorunların ortaya cıkmasını en baÅŸtan engellemek ya da azaltmaktır. En zor durum, gideceÄŸi noktaya ulaÅŸmış, problemleri varış gümrüğünde veya alıcının malı gümrükten çekmesi sonrası anlaşıldıktan sonra ortaya çıkabilir. Mal bedeli, nakliye ücreti, gümrük harç ve vergileri ödenmiÅŸ bir ithlalat iÅŸlemindeki zarar çok büyüktür ve tüm zararın telafisi zordur. İstenen vasıfta olmadığı tespit edilen malın mahrecine iade iÅŸleminin getireceÄŸi ek nakliye, ödenmiÅŸ gümrük vergi, harç ve masrafların kaybı oluÅŸacaktır ve ÇİN’deki tahkime gidilse bile bu kayıpların tamamının tazmin edilmesi hiç bir zaman mümkün olamayabilir veya 180 günü bulabilecek tahkim sürecinin karara baÄŸlanması istenildiÄŸi kadar tatminkar olmayabilir. Ayrıca Tahkim komisyonunun verdiÄŸi karar kesin olmayıp, Çin mahkemelerine taraflardan birinin baÅŸvurması halinde tahkim sürecinin tekrardan baÅŸlatılmasına hükmedilebilir, bu da mahkeme sürecine 180 gün ilave edilmesi anlamı taşır.
