Çin’de Fikri ve Sınai Mülkiyet Hakları Ä°hlalleri
November 15, 2009
Çin’de fikri ve sınai mülkiyet ihlallerinin çok yaygın olduÄŸu ve bunun çok ciddi bir sorun olduÄŸundan bahsedilir. Çin’de iÅŸ yapan yabancı ÅŸirketler, fikri ve sınai mülkiyet hakları ihlallerini önleyici tedbirleri alıp, kendilerini, markalarını ve patentlerini koruma yoluna giderlerse muhtemel zararlarını ve risklerini en aza indirmiÅŸ olurlar.
Çin’de iÅŸ yapan bütün firmaların fikri ve sınai mülkiyet haklarının çok yüksek risk faktörüne sahip olduÄŸunu aklınızdan çıkarmayın. En deÄŸerli varlığınız olan fikri ve sınai mülkiyet haklarının korunmasında ve uygulamasında kararlı olun, korunması için mutlaka yeterli bütçe ayırın. Ä°ÅŸ organizasyonunuzda fikri ve sınai mülkiyet haklarınızın korunmasıyla bunların ihlalleri konusundaki izleme ve araÅŸtırma seviyelerini her zaman yüksek tutun.
Ödevlerinizi Yapın
•       Çin’deki muhtemel iÅŸ ortaklarınız, müşterileriniz ve tedarikçileriniz hakkında mutlaka araÅŸtırma yapın, iÅŸ iliÅŸkisine baÅŸlamadan önce herhangi bir ÅŸekilde fikri ve sinai mülkiyet haklarınızla ilgilerinin olup olmadığını öğrenin.
•       Çin’deki muhtemel iÅŸ ortaklarınız, müşterileriniz, tedarikçileriniz ve ayrıca Çin’de görevli kendi elemanlarınızla fikri ve sınai mülkiyet haklarınız, hassas bilgileriniz, çizimleriniz ve tasarımlarınız için Çin kanunlarına göre gizlilik anlaÅŸması imzalayın. Ä°mzalamadan önce muhtemel iÅŸ ortağınızın tavrını ve tepkisini dikkatli bir ÅŸekilde takip edin.
•       İmzalayacağınız gizlilik anlaşmasında fikri ve sınai mülkiyet haklarınızla ilgili tüm detaylara yer verin, hangi haklara kimin sahip olduğuna, hangi durumlarda iş ortağınızın fikri ve sınai mülkiyet haklarınızı ne şekilde, hangi süreler içerisinde, nasıl kullanabileceğini ve ayrıca istediğiniz zaman hiç bir sınırlama olmaksızın, iş ortağınızın tüm işletmelerinde fikri ve sınai mülkiyet haklarınızda ihlaller olup olmadığı konusunda inceleme ve kontroller yapabileceğinizi yazarak, karşlıklı olarak imzalayın. Eğer potansiyel iş ortağınız bu tip bir anlaşmayı imzalamaktan kaçınıyorsa veya sürüncemeye sokuyorsa, hiç düşünmeden ilişkinizi bitirin ve hemen başka bir ortak arayışına başlayın.
Tescil yoksa hiçbir hakkınız da yok demektir!
Çin’de ticari markalarınızı, patentlerinizi, vs. tescil ettirmezseniz, fikri ve sinai mülkiyet hakları konusunda korumasızsınız demektir. Bu durumda haklarınızı ihlal edecek taklitçileri ve sahtekarları hiç bir ÅŸekilde durdurma ÅŸansınız yok demektir.
•       Telif hakları (Copyright) için tescil şartı olmasa da, Çin Halk Cumhuriyeti’nin de imzaladığı Bern Konvensiyonu’na göre telif haklarını almanız, olası bir ihlal durumunda mülkiyet ispatını güçlendirir.
•       Patentlerinizi, faydalı modellerinizi ve tasarımlarınızı tescil ettiriniz.
•       Orijinal markanızı Çin’in deÄŸiÅŸik bölgelerindeki farklı Çince okunuÅŸlarıyla, farklı Çince karakterlerle de (Mandarin ve Kantonca) kayıt altına alın. OluÅŸturduÄŸunuz Çince marka versiyonlarının Çince’de güzel anlama gelen sözcüklerden oluÅŸması için Çin’deki marka tescil uzmanlarından destek almanız gerekir. Özellikle bu tip tescil iÅŸlemini sadece ve sadece Çin’de yaptırabilirsiniz!
Çin’deki iÅŸ ortağınıza güvenmek güzeldir, ancak durumu kontrol altında tutmak daha mantıklıdır.
Fikri ve sınai mülkiyet haklarınızın, iÅŸ ortağınızın üretim tesislerinde nasıl kullanıldığını yakından takip edin. Burada fikri ve sınai mülkiyet haklarınıza, detaylarına kimlerin ulaÅŸabildiÄŸini gözlemleyin. Ãœrünlerinizde sahteciliÄŸi engelleyici veya zorlaÅŸtırıcı teknolojiler kullanın. Sizin için üretim yapan iÅŸ ortağınızın sizin için yapılan üretimden sonra ilave bir miktar daha üretim yapmayacağından emin olarak, özellikle bu detayı yazılı anlaÅŸmalarınızda taahüt içeren bir madde olarak not düşün. Bircok fason mal üreticisi, ünlü markalar için üretim yaptıktan sonra bir miktar, bazen normal üretimin birçok katını tüm özel etiketler, sahteciliÄŸi önleyici teknolojilerle birlikte kendi özel pazarı için kaçak olarak üretmektedir. Bunu önlemenin en caydırıcı yollarından biri Çin Halk Cumhuriyeti Gümrükleri ile iÅŸbirliÄŸi yapmaktır, özellikle Çin’in iç piyasasında ve sizin potansiyel pazarlarınızda bu tip ürünlerin satılabileceÄŸi potansiyel pazarlarda teftiÅŸ tarzında taramalar yaptırmaktır. Ticari markaları Çin’de kayıt ettirip, Çin Gümrüklerine kayıt ettirmemenin ve Çin Gümrük teÅŸkilatıyla marka ihlalleri konusunda iÅŸbirliÄŸi yapmamanın eksik bir iÅŸlem olduÄŸunu daha önce belirtmiÅŸtik.
Fikri ve sınai mülkiyet hakları ihlalini tespit etmeniz durumunda;
İdari Yaptırımlar
İhlaller durumunda en çok kullanılan kolay ve ucuz bir yöntemdir. Ancak marka ihlali tespiti durumda tespit edilen veya yakalanan malın müsaderesi dışında bir cezası olmaz. Marka ihlalini yapan üretici genellikle başka firma adıyla işleme devam eder. Gümrükler ile de işbirliği yaparak, fiili ihracat anında ihlal yapılan malın gümrüklerde tespit ettirilerek cezai işlem yaptırılması önerilen yollardan biridir. Maalesef bu yöntem detaylı olarak bilinmemektedir ve gözardı edilmektedir.
Cezai Yaptırımlar
Açık bir marka veya patent ihlali varsa, olayın boyutu tahmin edilenden büyük ise, takip edilecek tek yol Çin Halk Cumhuriyeti mahkemelerine başvurmaktır. Zaman alıcı bir yol olduğu açıktır, ancak marka ve patent ihlalleri yapanların en çekindikleri ve zarar gördükleri yöntemdir. Mahkeme sonunda haklı taraf olarak kabul edilirseniz, yapılan ihlalin boyutuna, ispatlayabildiğiniz zararınız ölçüsünde tazminat alarak, ihlalcileri demir parmaklıklar arkasına yollayabilirsiniz. Bu yolu seçebilmek için yanınızda ihlal olayına hakim profesyonel bir destek ve güçlü bir Çinli hukuk bürosu olması gerekmektedir.
Sonuç:
Fikri ve sınai mülkiyet hakları ihlallerini önlemek için caydırıcı olmak, caydırıcı bir imaj vermek, gerekli hukuki tedbirleri almak, işbirliği anlaşmalarında bu konuya özel olarak yer vermek problemsiz bir iş yapmanız için size elverişli bir zemin hazırlar. Marka ve patent ihlalleri olması durumunda, kanuni haklarınızı korumak amacıyla atacağınız adımlar ilgili sektörlerde çok kısa bir sürede haber veya dedikodu olarak yayılmaktadır. Kanuni hakları korunan ve takip edilen firmaların ürünlerinin başkaları tarafından taklit edilmesi ve marka ihlalleri konusunda azalmalar, hatta bunların tamamen ortadan kalktığı gözlemlenmektedir. Siz hakkınızı korumazsanız, hiç bir şekilde markanızın taklit edildiğinden yakınmaya hakkınız olamaz. Çin Halk Cumhuriyeti makamları, fikri ve sinai mulkiyet haklarının korunması için her türlü desteği vermektedir.
