Çin’de Fikri ve Sınai Mülkiyet Hakları İhlalleri
November 15, 2009
Çin’de fikri ve sınai mülkiyet ihlallerinin çok yaygın olduğu ve bunun çok ciddi bir sorun olduğundan bahsedilir. Çin’de iş yapan yabancı şirketler, fikri ve sınai mülkiyet hakları ihlallerini önleyici tedbirleri alıp, kendilerini, markalarını ve patentlerini koruma yoluna giderlerse muhtemel zararlarını ve risklerini en aza indirmiş olurlar.
Çin’de iş yapan bütün firmaların fikri ve sınai mülkiyet haklarının çok yüksek risk faktörüne sahip olduğunu aklınızdan çıkarmayın. En değerli varlığınız olan fikri ve sınai mülkiyet haklarının korunmasında ve uygulamasında kararlı olun, korunması için mutlaka yeterli bütçe ayırın. İş organizasyonunuzda fikri ve sınai mülkiyet haklarınızın korunmasıyla bunların ihlalleri konusundaki izleme ve araştırma seviyelerini her zaman yüksek tutun.
Ödevlerinizi Yapın
• Çin’deki muhtemel iş ortaklarınız, müşterileriniz ve tedarikçileriniz hakkında mutlaka araştırma yapın, iş ilişkisine başlamadan önce herhangi bir şekilde fikri ve sinai mülkiyet haklarınızla ilgilerinin olup olmadığını öğrenin.
• Çin’deki muhtemel iş ortaklarınız, müşterileriniz, tedarikçileriniz ve ayrıca Çin’de görevli kendi elemanlarınızla fikri ve sınai mülkiyet haklarınız, hassas bilgileriniz, çizimleriniz ve tasarımlarınız için Çin kanunlarına göre gizlilik anlaşması imzalayın. İmzalamadan önce muhtemel iş ortağınızın tavrını ve tepkisini dikkatli bir şekilde takip edin.
• İmzalayacağınız gizlilik anlaşmasında fikri ve sınai mülkiyet haklarınızla ilgili tüm detaylara yer verin, hangi haklara kimin sahip olduğuna, hangi durumlarda iş ortağınızın fikri ve sınai mülkiyet haklarınızı ne şekilde, hangi süreler içerisinde, nasıl kullanabileceğini ve ayrıca istediğiniz zaman hiç bir sınırlama olmaksızın, iş ortağınızın tüm işletmelerinde fikri ve sınai mülkiyet haklarınızda ihlaller olup olmadığı konusunda inceleme ve kontroller yapabileceğinizi yazarak, karşlıklı olarak imzalayın. Eğer potansiyel iş ortağınız bu tip bir anlaşmayı imzalamaktan kaçınıyorsa veya sürüncemeye sokuyorsa, hiç düşünmeden ilişkinizi bitirin ve hemen başka bir ortak arayışına başlayın.
Tescil yoksa hiçbir hakkınız da yok demektir!
Çin’de ticari markalarınızı, patentlerinizi, vs. tescil ettirmezseniz, fikri ve sinai mülkiyet hakları konusunda korumasızsınız demektir. Bu durumda haklarınızı ihlal edecek taklitçileri ve sahtekarları hiç bir şekilde durdurma şansınız yok demektir.
• Telif hakları (Copyright) için tescil şartı olmasa da, Çin Halk Cumhuriyeti’nin de imzaladığı Bern Konvensiyonu’na göre telif haklarını almanız, olası bir ihlal durumunda mülkiyet ispatını güçlendirir.
• Patentlerinizi, faydalı modellerinizi ve tasarımlarınızı tescil ettiriniz.
• Orijinal markanızı Çin’in değişik bölgelerindeki farklı Çince okunuşlarıyla, farklı Çince karakterlerle de (Mandarin ve Kantonca) kayıt altına alın. Oluşturduğunuz Çince marka versiyonlarının Çince’de güzel anlama gelen sözcüklerden oluşması için Çin’deki marka tescil uzmanlarından destek almanız gerekir. Özellikle bu tip tescil işlemini sadece ve sadece Çin’de yaptırabilirsiniz!
Çin’deki iş ortağınıza güvenmek güzeldir, ancak durumu kontrol altında tutmak daha mantıklıdır.
Fikri ve sınai mülkiyet haklarınızın, iş ortağınızın üretim tesislerinde nasıl kullanıldığını yakından takip edin. Burada fikri ve sınai mülkiyet haklarınıza, detaylarına kimlerin ulaşabildiğini gözlemleyin. Ürünlerinizde sahteciliği engelleyici veya zorlaştırıcı teknolojiler kullanın. Sizin için üretim yapan iş ortağınızın sizin için yapılan üretimden sonra ilave bir miktar daha üretim yapmayacağından emin olarak, özellikle bu detayı yazılı anlaşmalarınızda taahüt içeren bir madde olarak not düşün. Bircok fason mal üreticisi, ünlü markalar için üretim yaptıktan sonra bir miktar, bazen normal üretimin birçok katını tüm özel etiketler, sahteciliği önleyici teknolojilerle birlikte kendi özel pazarı için kaçak olarak üretmektedir. Bunu önlemenin en caydırıcı yollarından biri Çin Halk Cumhuriyeti Gümrükleri ile işbirliği yapmaktır, özellikle Çin’in iç piyasasında ve sizin potansiyel pazarlarınızda bu tip ürünlerin satılabileceği potansiyel pazarlarda teftiş tarzında taramalar yaptırmaktır. Ticari markaları Çin’de kayıt ettirip, Çin Gümrüklerine kayıt ettirmemenin ve Çin Gümrük teşkilatıyla marka ihlalleri konusunda işbirliği yapmamanın eksik bir işlem olduğunu daha önce belirtmiştik.
Fikri ve sınai mülkiyet hakları ihlalini tespit etmeniz durumunda;
İdari Yaptırımlar
İhlaller durumunda en çok kullanılan kolay ve ucuz bir yöntemdir. Ancak marka ihlali tespiti durumda tespit edilen veya yakalanan malın müsaderesi dışında bir cezası olmaz. Marka ihlalini yapan üretici genellikle başka firma adıyla işleme devam eder. Gümrükler ile de işbirliği yaparak, fiili ihracat anında ihlal yapılan malın gümrüklerde tespit ettirilerek cezai işlem yaptırılması önerilen yollardan biridir. Maalesef bu yöntem detaylı olarak bilinmemektedir ve gözardı edilmektedir.
Cezai Yaptırımlar
Açık bir marka veya patent ihlali varsa, olayın boyutu tahmin edilenden büyük ise, takip edilecek tek yol Çin Halk Cumhuriyeti mahkemelerine başvurmaktır. Zaman alıcı bir yol olduğu açıktır, ancak marka ve patent ihlalleri yapanların en çekindikleri ve zarar gördükleri yöntemdir. Mahkeme sonunda haklı taraf olarak kabul edilirseniz, yapılan ihlalin boyutuna, ispatlayabildiğiniz zararınız ölçüsünde tazminat alarak, ihlalcileri demir parmaklıklar arkasına yollayabilirsiniz. Bu yolu seçebilmek için yanınızda ihlal olayına hakim profesyonel bir destek ve güçlü bir Çinli hukuk bürosu olması gerekmektedir.
Sonuç:
Fikri ve sınai mülkiyet hakları ihlallerini önlemek için caydırıcı olmak, caydırıcı bir imaj vermek, gerekli hukuki tedbirleri almak, işbirliği anlaşmalarında bu konuya özel olarak yer vermek problemsiz bir iş yapmanız için size elverişli bir zemin hazırlar. Marka ve patent ihlalleri olması durumunda, kanuni haklarınızı korumak amacıyla atacağınız adımlar ilgili sektörlerde çok kısa bir sürede haber veya dedikodu olarak yayılmaktadır. Kanuni hakları korunan ve takip edilen firmaların ürünlerinin başkaları tarafından taklit edilmesi ve marka ihlalleri konusunda azalmalar, hatta bunların tamamen ortadan kalktığı gözlemlenmektedir. Siz hakkınızı korumazsanız, hiç bir şekilde markanızın taklit edildiğinden yakınmaya hakkınız olamaz. Çin Halk Cumhuriyeti makamları, fikri ve sinai mulkiyet haklarının korunması için her türlü desteği vermektedir.
