Çin’de Sözleşmelerin Uygulanabilirliği
September 16, 2009
Çinlilerle yapılan sözleşmelerin Çin Mahkemelerinde yaptırımı, geçerliliği olmayan kağıt parçaları olduğu görüşü yaygındır. Bu konudaki iddia sahipleri genelde iş yaparken sözleşme yapmamış ya da çok zayıf bir şekilde veya yaptirimlari Çin dışında gecerli olacak sekilde hazırlanmış sözleşmelere imza atmış kişilerdir. Bu iddianın doğru olmadığı Dünya Bankasının her yıl düzenlediği ‘ Doing Business ‘ adlı raporlarda çok açık bir şekilde görülebilir. Bu raporlarda ülkelerin iş hayatının kolaylığına ve iş hayatıyla ilgili değişik konulara gore sıralanmaktadır. 2009 Yılı raporunda Çin bu listede orta sıralarda (89.) bulunmaktadır. Çin’in muhtelif konulardaki sıralamaları; Ticaret veya Üretime Başlama: 151. , İşci Çalıştırma: 180. , Yatırımcıyı Koruma: 93. , Vergi ödeme: 131. ve Sözleşmelerin Uygulanması: 18. sıra şeklindedir .
Sözleşmelerin uygulanabilirligi alanında 18. sırada olması Çin’in gerçekten bu konuda dünyadaki en iyi sistemlerden birine sahip oldugunu göstermektedir, Japonya 21. sıradadır, Birleşik Krallık 23. sıradadır. Türkiye, sözleşmelerin uygulanması sıralamasında 27. sırada bulunmaktadır. Hindistan’ın durumuna bakarsak, Hindistan sözleşmelerin uygulanabilirliği sıralamasında 183 ülke içerisinde 181. sıradadır. Değerlendirmelerde yapılan bu ciddi yanlışlık, Çin’i diğer gelişmekte olan ülkelerle aynı kategoride görme eğilimidir.
İş hayatında hepimiz duyarız, Çinlilerle yapılan kontratlarin beş para etmeyen kağıt parçaları olduğu söylenir. Bu düsüncenin birkaç temel nedeni vardır.
1-Tecrübelerimize dayanarak Çinli firmaların yabancılarla ticaret yaparken sözleşme şartlarını gözardı etme eğilimleri olduğunu söyleyebiliriz. Zira İş yaptıkları yabancılar haklı oldukları bir çok durumda bile Çin hukuk sisteminin karmaşıklığına ilişkin önkabulleri nedeniyle anlaşmazlıkları mahkemeye taşımazlar. Bu fikir Çinlilerin sözleşmelere daha rahat yaklaşmalarına sebep olmaktadır.
2-Diğer bir sebep de, yabancı firmalarla imzalanan hazırlanan sözleşmelerin Cin’de geçerli olamasıdır. Genellikle Çin’de uygulanamayan sözleşme Çince dışında bir dilde yazılmıştır, Çin kanunlarına tabi ve uygun değildir ayrıca Çin dışında bir ülkede uygulanacağını belirten bir madde içermektedir. Sözleşmelerin yabancı firmalar tarafından bu şekilde hatalı hazırlanmış olması Çin yargı sisteminin hatalı olduğunu göstermez.
3-Yabancı firmalar tarafından hazırlattırılan ve , iş yaptıkları Çinli firmalara imzalatırılan bir çok sözleşmenin maddelerindeki belirsizlikler, anlaşmazlıkların mahkemelere taşınmasından sonra mahkemelerin alacağı kararları ve yaptırımları etkilemektedir. Çin Mahkemeleri, basit ve açık sözleşmelerin uygulanması konusunda çok başarılıdır. Çin Mahkemeleri, Amerikan ve Birleşik Krallık yargı sistemlerindeki gibi taraflar için yeni bir sözleşme ortaya çıkarmaz, imzalanan sözleşmeyi ve maddelerini kullanarak iyi bir sonuç elde etmeyi amaçlar. Çin yargı sisteminden habersiz bir çok yabancı taraf, Çinli firmalarla yaptıkları karmaşık yazışmaları, sözlü haberleşmeleri ve kendi iddialarını temel alarak yargıya başvurmayı denemektedirler, bu tip başvurular zaman ve para kaybının yanı sıra, olumsuz bir şekilde sonuçlanmaktadır. Sonuç alıcı davalar sadece ve sadece net bir şekilde hazırlanmış sözleşmelerle sağlanabilmektedir.
Çin Yargı sistemi yabancı yatırımcılar ve Çin’le ticaret yapan yabancı firmalar için büyük bir şanstır. Diğer engel ve zorlukları aşmakta Çin Yargı sisteminin doğru bir şekilde hazırlanmış sözleşmeleri uygulamadaki avantajını kullanmamak çok büyük bir kayıptır. Çin ile olan ticaretini ve yatırımlarını, konulara vakıf uzman şirketlerin dışında yapmaya calışan yabancı şirketler her zaman çok büyük risklerle ve kayıplarla karşı karşıya olacaklardır.
