Sorunların Tahkimde Çözümüne Yer Bırakmadan Önlenmesi
March 18, 2009 · Yazdır
Tahkim, taraflar arasında çıkan uyuşmazlıkların devletin resmi yargı organları yerine, kendileri tarafından belirlenen hakemlerce çözümlenmesidir.
ÇİN’de sözleÅŸmelerden doÄŸan uyuÅŸmazlıklarda “tahkim” sıklıkla kullanılan bir yoldur.
Tahkime gitmek için uyuşmazlığın öncelikle usulüne göre düzenlenmiş bir sözleşmeden kaynaklanmış olması gerekliliği vardır. Diger taraftan, tahkim yolu taraflarin karşılıklı rızası ile mümkündür. Taraflar tahkim yolunu sözleşmede şart koşabilecekleri gibi, ileriki safhalarda karşılıklı rıza ile de tahkime götürebilir.
Ancak, tahkime başvuru aşamasına gelmeden evvel alınması gereken pek çok tedbir bulunuyor.
Önemli olan, uyuşmazlığın ortaya çıkmasını engelemek, zaman ve maliyet kayıplarını önlemektir.
Öncelikle sözleÅŸme hükümleri, proforma fatura veya satış kontratında açık ve net biçimde belirlenmelidir. Akit tarafları, sözleÅŸmeye konu olan mal ve nitelikleri, teslim ve ödeme ÅŸartları son derece açık ve dikkatli biçimde yazılmalıdır. Ayrica anlaÅŸmazlık halinde iki taraf tarafindan da geçerli kabul edilerek, bu yazılı akitle birlikte baÅŸvuru yapılabilecek tahkim müessesesinin ismi “Çin Uluslararası Ekonomik ve Ticaret Tahkim Komisyonu (CIETAC)” ve detayları bir tahkim maddesi olarak belirtilmelidir.
Ãœretim ve yükleme aÅŸamasının sözleÅŸmeye uygunluÄŸunun denetlenmesi ÇİN’de hayati bir konudur. Dolayısıyla burada hem üretim, hem de yükleme aÅŸamalarında  alıcı firmanın bizzat kendi uzmanlarına kontrol ettirmesi ya da kontrol iÅŸlemini Hong Kong SAR veya ÇİN’de yerleÅŸik bulunan, ilgili konuda iÅŸtigal eden, uzmanlaÅŸmıs bir Türk ÅŸirketi aracılıgıyla gerçekleÅŸtirmesi en doÄŸru yol olacaktır.
Tekrar vurgulamakta fayda var ki, en önemli konu sorunların ortaya cıkmasını en baÅŸtan engellemek ya da azaltmaktır. En zor durum, gideceÄŸi noktaya ulaÅŸmış, problemleri varış gümrüğünde veya alıcının malı gümrükten çekmesi sonrası anlaşıldıktan sonra ortaya çıkabilir. Mal bedeli, nakliye ücreti, gümrük harç ve vergileri ödenmiÅŸ bir ithlalat iÅŸlemindeki zarar çok büyüktür ve tüm zararın telafisi zordur. İstenen vasıfta olmadığı tespit edilen malın mahrecine iade iÅŸleminin getireceÄŸi ek nakliye, ödenmiÅŸ gümrük vergi, harç ve masrafların kaybı oluÅŸacaktır ve ÇİN’deki tahkime gidilse bile bu kayıpların tamamının tazmin edilmesi hiç bir zaman mümkün olamayabilir veya 180 günü bulabilecek tahkim sürecinin karara baÄŸlanması istenildiÄŸi kadar tatminkar olmayabilir. Ayrıca Tahkim komisyonunun verdiÄŸi karar kesin olmayıp, Çin mahkemelerine taraflardan birinin baÅŸvurması halinde tahkim sürecinin tekrardan baÅŸlatılmasına hükmedilebilir, bu da mahkeme sürecine 180 gün ilave edilmesi anlamı taşır.
